Veel Nederlanders die naar Paraguay willen emigreren, gaan er vanzelfsprekend van uit dat er wel een belastingverdrag tussen beide landen bestaat, net als met bekende bestemmingen binnen Europa. Die aanname is begrijpelijk, maar onjuist, en het verschil is groot. Er is namelijk geen belastingverdrag ter voorkoming van dubbele belasting tussen Nederland en Paraguay. Dit artikel legt uit wat dat betekent, waarom het ontbreken van zo'n verdrag u raakt, en hoe u er in de praktijk mee omgaat. De insteek is algemeen en eerlijk, geen individueel advies.
Let op: dit artikel geeft algemene informatie en is geen individueel fiscaal of juridisch advies. De Nederlandse en Paraguayaanse regels kunnen wijzigen en hangen af van uw persoonlijke situatie. Genoemde begrippen zijn indicatief. Verifieer de actuele stand bij de Belastingdienst en laat uw situatie door een fiscalist beoordelen voordat u handelt.
Bestaat er een belastingverdrag tussen Nederland en Paraguay?
Het korte antwoord is nee. Er is geen belastingverdrag ter voorkoming van dubbele belasting tussen Nederland en Paraguay. Waar Nederland met tientallen landen een bilateraal verdrag heeft gesloten dat afspreekt welk land welk inkomen mag belasten, ontbreekt zo'n afspraak in de relatie met Paraguay volledig.
Dat is een wezenlijk gegeven voor iedereen die de stap overweegt. Een belastingverdrag is de gebruikelijke manier waarop twee landen voorkomen dat hetzelfde inkomen twee keer wordt belast en waarop zij de heffingsrechten onderling verdelen. Zonder zo'n verdrag valt die vertrouwde structuur weg, en moet u terugvallen op de nationale regels van elk land afzonderlijk.
Deze situatie is niet uniek voor Paraguay. Nederland heeft nu eenmaal niet met elk land ter wereld een verdrag, en Paraguay hoort bij de landen waarmee dat voor de inkomstenbelasting niet is geregeld. Wie dat vooraf weet, kan er verstandig op inspelen.
Het is belangrijk dit nuchter te bekijken. Het ontbreken van een verdrag maakt emigreren naar Paraguay niet onmogelijk of per definitie ongunstig. Het betekent wel dat u niet kunt leunen op de automatische verdragsbescherming die u bij een verhuizing binnen Europa vaak wel zou hebben. Dat vraagt om zorgvuldigheid en om het per inkomensbron beoordelen van uw situatie.
Een veelgemaakte fout is om Paraguay in dit opzicht gelijk te stellen aan een populaire Europese emigratiebestemming. Bij landen als Spanje, Portugal of Frankrijk regelt een verdrag de meeste vragen op de achtergrond. Wie diezelfde verwachting op Paraguay projecteert, komt bedrogen uit. Zonder verdrag gelden alleen de nationale regels van beide landen; laat de gevolgen door een fiscalist beoordelen.
Foto: ‘Contrafrente, Casa de Gobierno, Asunción, Paraguay - panoramio.jpg’ van rodoluca, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0, bewerkt (verkleind, WebP)
Wat een belastingverdrag normaal gesproken regelt
Om te begrijpen wat u mist, helpt het te weten wat een belastingverdrag doorgaans doet. Een dergelijk verdrag verdeelt het heffingsrecht tussen twee landen: het spreekt af welk land welk soort inkomen mag belasten. Voor pensioen, arbeidsinkomen, dividend, rente en onroerend goed staan daar vaak aparte regels in, zodat voor elke categorie duidelijk is waar de belasting thuishoort.
Daarnaast bevat een verdrag mechanismen om dubbele belasting te voorkomen, bijvoorbeeld door verrekening of vrijstelling. Als beide landen in beginsel zouden mogen heffen, wijst het verdrag aan wie voorrang heeft en hoe het andere land dan terugtreedt. Ook regelt een verdrag vaak uitwisseling van informatie en een procedure voor onderling overleg bij geschillen.
Bij een verhuizing binnen de Europese Unie profiteert u van dit alles vrijwel automatisch. Wie naar Paraguay verhuist, mist het grootste deel van deze laag. Er is geen verdrag dat het heffingsrecht verdeelt, geen verdragsmatige voorkoming van dubbele belasting en geen onderling overlegprocedure. U bent aangewezen op wat de nationale wetgeving van Nederland en van Paraguay elk zelfstandig bepalen.
Alleen de informatie-uitwisseling bestaat wel, via een ander kanaal. Het multilaterale OESO-verdrag inzake wederzijdse administratieve bijstand (MAAC) is voor Paraguay op 1 november 2021 in werking getreden (Ley 6656) en geldt voor belastingtijdvakken vanaf 2022. Sindsdien kunnen de Nederlandse en de Paraguayaanse belastingdienst op verzoek gegevens uitwisselen. Automatische uitwisseling van rekeninggegevens (CRS) heeft Paraguay toegezegd, met de eerste uitwisselingen uiterlijk in 2028.
Een verdrag geeft bovendien rechtszekerheid en een kader om conflicten op te lossen. Zou een verdragsland ten onrechte heffen, dan bestaat er een formele weg om dat via onderling overleg recht te zetten. Bij Paraguay ontbreekt die route. Mocht er ooit discussie ontstaan over waar een bepaald inkomen thuishoort, dan is er geen verdragsmechanisme dat de twee belastingdiensten aan tafel dwingt. Ook dat onderstreept waarom een zorgvuldige, goed onderbouwde opzet vanaf het begin zo belangrijk is.
Zonder verdrag: hoe voorkoming van dubbele belasting dan loopt
Zonder inkomstenbelastingverdrag is er geen automatische verdeling van heffingsrechten en geen verdragsbescherming. De voorkoming van dubbele belasting loopt dan volledig via de nationale regels van elk land. Nederland kent eenzijdige regelingen die in bepaalde gevallen dubbele belasting kunnen verzachten, en Paraguay heeft zijn eigen stelsel, maar er is geen bindende afspraak die de twee op elkaar afstemt.
In de praktijk betekent dit dat elke inkomensbron apart moet worden bekeken. Voor uw pensioen, uw beleggingsopbrengsten, uw ondernemingswinst of uw eventuele Nederlandse vastgoed geldt telkens een eigen analyse: mag Nederland nog heffen, mag Paraguay heffen, en overlappen die aanspraken? Er is geen verdrag dat die vraag in één keer voor alle categorieën beantwoordt.
Het gevolg is dat het risico op dubbele belasting theoretisch groter kan zijn dan bij een verdragsland, maar dat het in de praktijk vaak juist beheersbaar blijft. Dat komt door de combinatie van twee dingen: Nederland belast na een correcte emigratie doorgaans alleen nog Nederlandse bron, en Paraguay belast buitenlands inkomen onder zijn territoriale stelsel in beginsel niet. Hoe die twee op elkaar aansluiten, werken we hieronder uit.
Wat u hierbij niet mag vergeten, is dat de nationale regels van beide landen zelfstandig kunnen wijzigen. Bij een verdrag ligt de verdeling van heffingsrechten voor langere tijd vast, met een zekere stabiliteit als gevolg. Zonder verdrag bent u afhankelijk van twee wetgevers die elk hun eigen koers varen. Dat maakt periodieke toetsing van uw positie verstandig, zeker als uw inkomensmix of uw verblijfssituatie in de loop van de jaren verandert.
Het territoriale stelsel van Paraguay en het ontbrekende verdrag
Paraguay heeft een territoriaal belastingstelsel, dat met de hervorming van 2019 (Ley 6380) is herijkt en bevestigd. De kern daarvan is dat inkomen uit buitenlandse bron in beginsel niet wordt belast, mits u daadwerkelijk fiscaal inwoner van Paraguay bent. Inkomen met een Paraguayaanse oorsprong valt onder de lokale heffing, en daaronder valt ook werk dat u vanuit Paraguay voor buitenlandse klanten verricht (IRP van 8 tot 10 procent). De volledige uitwerking staat in onze gids over het belastingstelsel van Paraguay.
Juist dit territoriale karakter maakt het ontbreken van een belastingverdrag minder problematisch dan het op het eerste gezicht lijkt. Een verdrag is vooral nodig om te voorkomen dat twee landen hetzelfde inkomen belasten. Maar als Paraguay uw werkelijk buitenlandse inkomen in beginsel niet belast, ontstaat die overlap voor dat inkomen in de praktijk doorgaans niet, ook zonder verdrag.
De bescherming die u normaal aan een verdrag ontleent, komt hier deels voort uit het territoriale stelsel zelf. Wel blijft de voorwaarde staan dat u aantoonbaar fiscaal inwoner van Paraguay wordt en de buitenlandse herkomst van uw inkomen kunt onderbouwen. Of dat in uw geval zo is, beoordelen een fiscalist en een Paraguayaanse contador.
Let wel op de grens van deze redenering. Het territoriale stelsel neutraliseert alleen de Paraguayaanse kant. Voor inkomen dat Nederland op grond van zijn nationale regels nog mag belasten, biedt het geen bescherming. Denk aan Nederlands vastgoed of een aanmerkelijk belang: dat blijft Nederlands belast, ongeacht dat Paraguay het niet aanraakt. Voor dat type inkomen ontstaat dus geen dubbele heffing, maar wel een enkele Nederlandse heffing waar geen verdrag u van ontslaat.
Foto: ‘Ministerie van Financiën Korte Voorhout The Hague 2020.jpg’ van Steven Lek, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, bewerkt (verkleind, WebP)
Wat Nederland zonder verdrag nog mag belasten
Aan de Nederlandse kant is de sleutel dat u na een correcte emigratie een buitenlands belastingplichtige wordt. Nederland belast een buitenlands belastingplichtige nog alleen over Nederlandse bron. Uw inkomen dat elders ontstaat, valt daarmee in beginsel buiten de Nederlandse heffing, ook zonder dat een verdrag dat voorschrijft; Nederlandse bronnen zoals vastgoed, een aanmerkelijk belang in een Nederlandse bv, AOW, pensioen en werk in Nederland blijven wel belast. Dit is nationaal recht, niet verdragsrecht.
Wat blijft dan Nederlands belast? In hoofdlijnen gaat het om inkomen met een duidelijke Nederlandse oorsprong: Nederlands onroerend goed in box 3, een aanmerkelijk belang in een Nederlandse vennootschap, dividend uit een Nederlandse bv en in Nederland verricht arbeidsinkomen. Deze bronnen blijven in de Nederlandse heffing, los van de vraag of er een belastingverdrag bestaat.
Op dividend uit een Nederlandse bv houdt de bv 15 procent dividendbelasting in, die zonder verdrag niet wordt verlaagd. Voor de erf- en schenkbelasting geldt u als Nederlander bovendien nog tien jaar na vertrek als inwoner (artikel 3 Successiewet). De bredere fiscale positie na vertrek beschrijven we in ons artikel over de Nederlander in het buitenland.
Het belang van het ontbrekende verdrag zit hem dus vooral in de bronnen die grensoverschrijdend gevoelig liggen, zoals pensioen. Waar een verdrag normaal precies aanwijst welk land een pensioen mag belasten, geldt bij Paraguay gewoon het nationale recht. Nederland houdt dan in de regel het heffingsrecht over AOW, Nederlands pensioen en lijfrente, terwijl Paraguay deze buitenlandse inkomsten in beginsel niet belast. Reken dus niet op een onbelast Nederlands pensioen.
Vragen over de residentie in Paraguay? Laat de gevolgen per inkomensbron vooraf doorrekenen door een Nederlandse fiscalist; fiscaal of juridisch advies geven wij niet. Voor de praktische kant, van residentieroute en pakket tot documenten en tijdpad, kunt u terecht in een vrijblijvend kennismakingsgesprek.
Pensioen en het ontbreken van een verdrag
Voor gepensioneerden is het ontbreken van een belastingverdrag het meest tastbare punt. Bij een verdragsland regelt het verdrag doorgaans of het woonland of het bronland een pensioen mag belasten. Zonder verdrag ontbreekt die aanwijzing, en moet u per pensioenstroom nagaan wat Nederland en wat Paraguay op grond van hun eigen wetgeving doen. Naar Nederlands nationaal recht blijven AOW en in Nederland opgebouwd pensioen daarbij in de regel in Nederland belast.
De AOW vormt hierop een belangrijke nuance. Er bestaat namelijk wel een beperkt bilateraal socialezekerheidsverdrag tussen Nederland en Paraguay. Dat verdrag regelt de export en handhaving van socialezekerheidsuitkeringen, zoals de AOW, maar het is nadrukkelijk iets anders dan een belastingverdrag. Het bepaalt of u een uitkering kunt ontvangen en houden, niet hoe die uitkering fiscaal wordt verdeeld tussen de twee landen.
Ook aanvullend pensioen en lijfrente uit Nederland blijven zonder verdrag in de regel in Nederland belast. De precieze behandeling, bijvoorbeeld bij afkoop of bij een conserverende aanslag, verschilt wel per pensioenstroom. De praktische kant van emigreren als gepensioneerde behandelen we in ons artikel over pensioen en emigreren naar Paraguay. Laat uw volledige pensioenbeeld doorrekenen voordat u aannames maakt over wat u netto overhoudt.
De conserverende aanslag bij een niet-verdragsland
Een apart aandachtspunt bij emigratie naar een land zonder belastingverdrag is de conserverende aanslag. Bij vertrek legt Nederland vaak zo'n aanslag op over bepaalde opgebouwde posities, in het bijzonder een aanmerkelijk belang in een vennootschap en opgebouwde pensioen- of lijfrenteaanspraken. Die aanslag is een soort bevroren rekening, maar bij vertrek naar een land buiten de EU zoals Paraguay wordt hij niet automatisch uitgesteld: uitstel van betaling vraagt u aan, en de ontvanger kan daarvoor zekerheid eisen.
Het ontbreken van een belastingverdrag speelt hier op de achtergrond mee. Bij verdragslanden zijn er soms afspraken die de werking van zo'n aanslag beïnvloeden, terwijl bij een niet-verdragsland als Paraguay de nationale regels het beeld bepalen. De precieze werking is techniek voor uw adviseur, en we lichten de hoofdlijnen toe in ons artikel over de conserverende aanslag.
Belangrijk is dat de conserverende aanslag losstaat van de vraag waar u woont. Ook als u fiscaal keurig van Nederland bent losgemaakt en in Paraguay woont, kan een oude aanslag alsnog opeisbaar worden, bijvoorbeeld bij een dividenduitkering of een pensioenafkoop. Bij pensioen en lijfrente geldt doorgaans een termijn van tien jaar, bij een aanmerkelijk belang (emigratie na 15 september 2015) geen termijn.
Stem grote financiële stappen daarom af met iemand die uw dossier kent, zodat u niet onbedoeld een bevroren aanslag activeert.
Emigreren zonder belastingverdrag: waar u op let
Emigreren naar een land zonder belastingverdrag vraagt om een andere aanpak dan een verhuizing binnen Europa. Het eerste aandachtspunt is dat u niet mag rekenen op automatische verdragsbescherming. Elke inkomensbron moet apart worden bekeken, en de aanname dat het ene land wel terugtreedt zodra het andere heft, gaat zonder verdrag niet op. Dat vraagt om overzicht en om een bron-voor-bron-analyse.
Het tweede punt is dat de fiscale uitkomst grotendeels afhangt van een correcte emigratie en van echt fiscaal inwonerschap in Paraguay. Nederland belast alleen nog Nederlandse bron als u aantoonbaar geen inwoner meer bent, en Paraguay stelt buitenlands inkomen alleen vrij als u er werkelijk fiscaal inwoner bent. Beide voorwaarden staan of vallen met de feiten achter uw verhuizing, niet met papier alleen. De bredere stappen rond vertrek beschrijven we in ons artikel over de exit-heffing bij emigratie.
Het derde punt is documentatie. Juist zonder verdrag is aantoonbaarheid uw beste bescherming: waar u woont, waar uw inkomen vandaan komt en dat u de banden met Nederland hebt afgebouwd. Welke feiten de Belastingdienst daarbij weegt, bepaalt artikel 4 AWR; laat uw situatie door een fiscalist beoordelen.
De rol van een fiscalist bij het ontbreken van een verdrag
Omdat er geen belastingverdrag is dat de zaken voor u ordent, weegt goed advies bij een emigratie naar Paraguay zwaarder dan bij een verhuizing naar een verdragsland. Een fiscalist kan per inkomensbron in kaart brengen wat Nederland en wat Paraguay op grond van hun nationale regels doen, en waar theoretisch dubbele belasting zou kunnen ontstaan. Dat overzicht is met een niet-verdragsland lastiger zelf te maken.
Daarnaast kan een fiscalist beoordelen welke gevolgen beslissingen over dividend, pensioenafkoop of de verkoop van vastgoed zonder verdrag hebben. Die gevolgen zijn niet altijd vanzelfsprekend.
Tot slot bewaakt een adviseur de samenhang tussen het Nederlandse en het Paraguayaanse deel van uw situatie. Het territoriale stelsel van Paraguay en de Nederlandse buitenlandse belastingplicht sluiten vaak goed op elkaar aan, maar dat is geen automatisme zonder verdrag. Een goed opgebouwd dossier en een doordacht plan maken het verschil tussen een positie die standhoudt en een die alleen op papier klopt.
Reken er ook op dat u aan de Paraguayaanse kant lokale begeleiding nodig hebt. Een Nederlandse fiscalist overziet de Nederlandse regels, maar de toepassing van het territoriale stelsel en de vraag wanneer u als fiscaal inwoner geldt, spelen zich af binnen het Paraguayaanse recht. De combinatie van beide invalshoeken geeft u het meest complete beeld. Juist bij een niet-verdragsland voorkomt die dubbele blik dat een detail in het ene land een onbedoeld gevolg in het andere heeft.
Veelgestelde vragen over het belastingverdrag
Is er een belastingverdrag tussen Nederland en Paraguay?
Nee. Er bestaat geen belastingverdrag ter voorkoming van dubbele belasting tussen Nederland en Paraguay. Waar Nederland met veel landen wel zo'n verdrag heeft, ontbreekt die afspraak in de relatie met Paraguay. U valt daardoor terug op de nationale regels van elk land afzonderlijk.
Wat betekent het ontbreken van een belastingverdrag met Paraguay voor dubbele belasting?
Zonder verdrag is er geen automatische verdeling van heffingsrechten en geen verdragsbescherming. Voorkoming van dubbele belasting loopt dan via de nationale regels van elk land, en elke inkomensbron moet apart worden bekeken. In de praktijk blijft de uitkomst vaak beheersbaar doordat Nederland na emigratie alleen Nederlandse bron belast en Paraguay buitenlands inkomen in beginsel niet belast.
Heeft Nederland met Paraguay wel een verdrag over sociale zekerheid?
Ja. Voor de inkomstenbelasting bestaat geen verdrag, maar wel een beperkt bilateraal socialezekerheidsverdrag tussen Nederland en Paraguay. Dat regelt de export en handhaving van socialezekerheidsuitkeringen, zoals de AOW. Dit is nadrukkelijk iets anders dan een belastingverdrag: het bepaalt of u een uitkering kunt ontvangen en houden, niet hoe die fiscaal wordt verdeeld.
Kan ik mijn AOW in Paraguay ontvangen zonder belastingverdrag?
Ja. Dankzij het socialezekerheidsverdrag tussen Nederland en Paraguay, in werking sinds 1 maart 2008, wordt de opgebouwde AOW naar Paraguay uitbetaald; na vertrek bouwt u in de regel geen AOW meer op. Meld uw verhuizing tijdig bij de Sociale Verzekeringsbank. Let wel: zonder belastingverdrag blijft de AOW in de regel in Nederland belast, net als aanvullend pensioen en lijfrente uit Nederland; laat de uitwerking per bron beoordelen.
Maakt het territoriale stelsel van Paraguay een belastingverdrag met Nederland overbodig?
Niet helemaal, maar het verzacht het gemis. Omdat Paraguay buitenlands inkomen onder zijn territoriale stelsel in beginsel niet belast, ontstaat voor dat inkomen in de praktijk geen dubbele heffing, ook zonder verdrag. De voorwaarde blijft dat u aantoonbaar fiscaal inwoner van Paraguay wordt en de buitenlandse herkomst van uw inkomen kunt onderbouwen.
Loop ik zonder belastingverdrag met Paraguay meer risico op dubbele belasting?
Theoretisch kan het risico groter zijn dan bij een verdragsland, omdat er geen bindende afspraak is die overlappende aanspraken oplost. In de praktijk blijft het risico vaak beperkt door de combinatie van de Nederlandse buitenlandse belastingplicht en het Paraguayaanse territoriale stelsel. Toch moet u elke bron apart beoordelen en dit niet als vanzelfsprekend aannemen.
Speelt het ontbrekende belastingverdrag een rol bij de conserverende aanslag na emigratie?
Indirect. Bij verdragslanden bestaan soms afspraken die de werking van een conserverende aanslag beïnvloeden, terwijl bij een niet-verdragsland als Paraguay de nationale regels het beeld bepalen. Ook als u al in Paraguay woont, kan een bij vertrek opgelegde aanslag opeisbaar worden, bijvoorbeeld bij dividend of pensioenafkoop: bij pensioen doorgaans binnen tien jaar, bij een aanmerkelijk belang (emigratie na 15 september 2015) zonder termijn. Uitstel van betaling krijgt u buiten de EU alleen op verzoek. Laat grote stappen daarom vooraf toetsen.
Komt er in de toekomst alsnog een belastingverdrag tussen Nederland en Paraguay?
Dat is niet uit te sluiten, maar u kunt er nu niet op rekenen. Op dit moment is er geen belastingverdrag, en uw planning moet uitgaan van de huidige situatie. Baseer uw emigratieplan daarom op de nationale regels zoals die nu gelden, en verifieer de actuele stand bij de Belastingdienst.
Overigens heeft Paraguay met een handvol landen wél een belastingverdrag, zoals Chili, Uruguay, Spanje en Taiwan, maar met Nederland dus niet.
Tot slot: emigreren zonder belastingverdrag
Het ontbreken van een belastingverdrag tussen Nederland en Paraguay is geen showstopper, maar wel een reden voor zorgvuldigheid. Zonder verdrag ordent geen enkele afspraak automatisch uw heffingsrechten, en moet u per inkomensbron nagaan wat waar wordt belast. Hoe de Nederlandse buitenlandse belastingplicht en het Paraguayaanse territoriale stelsel in uw situatie samenwerken, hangt af van uw inkomensbronnen en uw feitelijke woonplaats. Laat uw eigen situatie daarom vooraf door een fiscalist toetsen.
Vragen over de residentie in Paraguay? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek over de route naar uw residentie in Paraguay, de pakketten en het tijdpad. Voor de fiscale analyse per inkomensbron verwijzen we u naar een Nederlandse fiscalist of advocaat, omdat wij geen fiscaal of juridisch advies geven.
Bronnen
Over de auteur
Stijn Veentjer
Immigratie- & relocatiespecialist · Paraguay
Begeleidt Nederlandse ondernemers bij immigratie, verblijf (Cédula) en relocatie naar Paraguay. Algemene begeleiding, geen individueel fiscaal advies.
