Wie een eigen bv of een aanmerkelijk belang heeft en naar Paraguay wil emigreren, loopt vroeg of laat tegen één begrip aan dat de hele planning kan bepalen: de conserverende aanslag. Het is de Nederlandse afrekening over de waardegroei van uw aandelen bij vertrek, en juist bij emigratie naar een land buiten de EU zoals Paraguay verdient die bijzondere aandacht.
Deze gids legt uit wat de conserverende aanslag is, wanneer u die krijgt, hoe uitstel werkt en hoe u zich verstandig voorbereidt. Bewust algemeen en voorzichtig van opzet: voor uw eigen situatie is advies van een Nederlandse fiscalist onmisbaar.
Wat is de conserverende aanslag bij emigratie?
De conserverende aanslag is een belastingaanslag die de Belastingdienst oplegt bij emigratie aan iemand met een aanmerkelijk belang. De aanslag wordt berekend over de fictieve winst op uw aandelen: het verschil tussen de waarde op het moment van vertrek en de prijs waarvoor u ze ooit verkreeg. Het woord "conserverend" betekent dat de aanslag in beginsel wordt vastgesteld maar nog niet hoeft te worden betaald; hij wordt als het ware bewaard.
De gedachte erachter is dat Nederland de waardegroei die tijdens uw Nederlandse periode is ontstaan, wil kunnen belasten, ook als u later vertrekt. Zolang u aan de voorwaarden voldoet, blijft de aanslag staan zonder dat u betaalt. Bepaalde gebeurtenissen, zoals verkoop van de aandelen of een dividenduitkering, kunnen er echter toe leiden dat de aanslag alsnog (gedeeltelijk) wordt ingevorderd. De precieze werking is technisch en aan verandering onderhevig.
Belangrijk om te begrijpen: de conserverende aanslag is geen boete en geen extra belasting bovenop een normale heffing. Het is de manier waarop Nederland zijn heffingsrecht over uw box 2-winst veiligstelt op het moment dat u ophoudt Nederlands belastingplichtige te zijn. Hoe die aanslag in uw geval uitpakt, hangt sterk af van uw aandelenbelang, de waarde en uw plannen.
Wanneer krijgt u een conserverende aanslag bij een aanmerkelijk belang?
De conserverende aanslag speelt bij een aanmerkelijk belang, in box 2. U heeft een aanmerkelijk belang als u, kort gezegd, 5 % of meer van de aandelen in een vennootschap bezit, zoals een eigen bv. Wie zo'n belang heeft en emigreert, krijgt in beginsel met de conserverende aanslag te maken, omdat het vertrek fiscaal wordt gezien als een fictief vervreemdingsmoment.
Niet iedereen die emigreert valt eronder. Wie geen aanmerkelijk belang heeft, bijvoorbeeld omdat het aandelenbezit onder de drempel ligt of het vermogen anders is gestructureerd, krijgt deze specifieke aanslag niet. Voor ondernemers met een eigen bv, houdsters of een belang in een familievennootschap is de conserverende aanslag echter een centraal aandachtspunt bij elke emigratieplanning. Wat een aanmerkelijk belang bij emigratie precies inhoudt en welke drempels en soorten aandelen daarbij meetellen, leest u in onze afzonderlijke gids.
Omdat de exacte kwalificatie van een aanmerkelijk belang afhankelijk is van de structuur, de soort aandelen en eventuele eerdere transacties, is dit precies een punt waarop algemene informatie tekortschiet. Laat door een fiscalist vaststellen of, en in welke omvang, u een aanmerkelijk belang heeft voordat u conclusies trekt over uw vertrek naar Paraguay.
Hoe wordt de belastingclaim bij emigratie berekend?
De berekening gaat in de kern uit van de fictieve vervreemdingswinst: de waarde van uw aandelen op het emigratiemoment minus de verkrijgingsprijs. Over dat verschil wordt de box 2-heffing berekend volgens het op dat moment geldende tarief. Bij grotere belangen en sterk in waarde gestegen ondernemingen kan dat om aanzienlijke bedragen gaan.
De waardering van de aandelen is daarbij een gevoelig en vaak complex onderdeel, zeker bij niet-beursgenoteerde bv's. De waarde in het economisch verkeer moet worden bepaald, wat in de praktijk discussie en onderbouwing kan vergen. Een te hoge of te lage waardering werkt direct door in de hoogte van de aanslag, en dus in het bedrag dat in de toekomst mogelijk wordt ingevorderd.
Omdat zowel het tarief als de waarderingsregels kunnen wijzigen, en omdat de uitkomst sterk afhangt van uw specifieke onderneming, is een eigen berekening door een fiscalist essentieel. De cijfers in algemene artikelen, ook in dit artikel, zijn bedoeld om het mechanisme te begrijpen, niet om uw eigen aanslag te ramen.
Uitstel van betaling: EU/EER versus Paraguay
Het meest praktische punt is de vraag of u de conserverende aanslag direct moet betalen of dat u uitstel krijgt. Hier maakt de bestemming een wezenlijk verschil. Bij emigratie binnen de EU of de EER wordt doorgaans automatisch en renteloos uitstel van betaling verleend, zonder dat u zekerheid hoeft te stellen. U betaalt dan in beginsel niets, zolang zich geen invorderingsmoment voordoet.
Bij emigratie naar een land buiten de EU/EER, zoals Paraguay, ligt dat wezenlijk anders. Uitstel van betaling krijgt u dan niet vanzelf: u vraagt het schriftelijk aan bij de Belastingdienst en stelt zekerheid, bijvoorbeeld met een bankgarantie of een hypotheek- of pandrecht. Die zekerheid moet u dus rond uw vertrek kunnen regelen. Dit is precies het punt waarop emigratie naar Paraguay zich onderscheidt van een verhuizing binnen Europa. De bredere Nederlandse exit-tax bij emigratie naar Paraguay, die verder gaat dan alleen het aanmerkelijk belang, behandelen we in een eigen overzicht.
Wie naar Paraguay vertrekt, laat dus vooraf uitzoeken welke zekerheid de Belastingdienst voor zijn aanslag verlangt, in welke vorm die kan worden gesteld en wat dat praktisch betekent voor de liquiditeit. Dit verschil tussen EU/EER en derde landen is een van de belangrijkste redenen waarom de conserverende aanslag bij een vertrek naar Paraguay vroege, deskundige planning vraagt.
De looptijd van de aanslag bij een aanmerkelijk belang
Een belangrijk punt is de looptijd van de conserverende aanslag. Voor emigraties vanaf 15 september 2015 vervalt de conserverende aanslag over een aanmerkelijk belang in beginsel niet meer na tien jaar; hij blijft in stand totdat zich een invorderingsmoment voordoet (zoals de verkoop van de aandelen, een dividenduitkering of liquidatie) of de aanslag wordt voldaan.
De oude tienjaarstermijn, waarna een nog openstaande aanslag onder voorwaarden kon worden kwijtgescholden, geldt alleen nog voor emigraties van vóór die datum. Voor een conserverende aanslag over pensioen of lijfrente ligt dat anders: daar kunt u na tien jaar waarin u aan de voorwaarden heeft voldaan, in de regel om kwijtschelding vragen. Reken voor uw aandelen dus niet op kwijtschelding en laat uw situatie toetsen door een fiscalist.
Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Zolang de aanslag openstaat, moet u opletten dat u geen handelingen verricht die als invorderingsmoment gelden, en de exacte voorwaarden zijn technisch. Bovendien kunnen de regels in de loop van de tijd wijzigen, waardoor wat vandaag geldt niet zonder meer over jaren nog geldt.
Voor uw planning betekent dit dat de conserverende aanslag een langetermijnverhaal is dat u jaren na uw emigratie nog raakt. Wie naar Paraguay verhuist met een aanmerkelijk belang, doet er goed aan de hele periode in beeld te houden en de status van de aanslag periodiek met een fiscalist te bespreken, in plaats van na het vertrek aan te nemen dat de kous af is.
Vragen over de residentie in Paraguay? In een gratis kennismakingsgesprek lopen we de route naar uw Paraguayaanse residentie met u door: de pakketten, de documenten en het tijdpad. Fiscaal advies over uw conserverende aanslag geven wij niet; daarvoor verwijzen wij u naar een Nederlandse fiscalist. Afspraak maken
Wat de invordering van de aanslag kan triggeren bij box 2
De conserverende aanslag blijft in beginsel onbetaald staan, maar bepaalde gebeurtenissen kunnen ertoe leiden dat hij alsnog (gedeeltelijk) moet worden betaald. De bekendste zijn het daadwerkelijk verkopen of vervreemden van de aandelen waarop de aanslag betrekking heeft, en het uitkeren van dividend uit de vennootschap. Zulke handelingen kunnen worden gezien als een realisatie van de winst die de aanslag beoogt veilig te stellen.
Dat maakt het belangrijk om na emigratie bewust om te gaan met uw vennootschap. Een dividenduitkering die in een andere context logisch lijkt, kan onbedoeld een deel van de conserverende aanslag opeisbaar maken. Een drempel is er niet: volgens de Belastingdienst leidt elke winstuitkering na emigratie tot (gedeeltelijke) intrekking van het uitstel.
Los daarvan blijft dividend uit uw eigen Nederlandse bv ook na emigratie in Nederland belast: als buitenlands belastingplichtige betaalt u box 2-heffing over uw aanmerkelijk belang, en de bv houdt 15% dividendbelasting in, die zonder belastingverdrag met Paraguay niet wordt verlaagd. Ook andere handelingen rond de aandelen kunnen gevolgen hebben, afhankelijk van de precieze regels.
Omdat de lijst van mogelijke invorderingsmomenten en de gevolgen ervan technisch en situatieafhankelijk zijn, is het verstandig om elke substantiële handeling met uw aandelen of vennootschap na emigratie vooraf met een fiscalist af te stemmen. Zo voorkomt u dat een ogenschijnlijk normale beslissing een onverwachte belastingafrekening uitlokt.
Fiscale keuzes vóór emigratie: waarom een fiscalist nodig is
Omdat de conserverende aanslag bij vertrek wordt vastgesteld, is het moment van vertrek fiscaal van belang. Welke keuzes in uw situatie fiscaal en juridisch verantwoord zijn, kan alleen een Nederlandse fiscalist beoordelen.
Wat in een specifiek geval verstandig is, valt niet in algemene regels te vangen. Een strategie die voor de ene ondernemer gunstig uitpakt, kan voor de andere juist nadelig of zelfs risicovol zijn, en sommige constructies kunnen door de Belastingdienst worden bestreden als ze vooral fiscaal gedreven zijn.
Laat de gevolgen van de conserverende aanslag daarom ruim vóór uw vertrek door een Nederlandse fiscalist beoordelen. Dit artikel kan u helpen de juiste vragen te stellen, maar vervangt die individuele begeleiding niet.

Conserverende aanslag en het Paraguayaanse belastingstelsel
Het is belangrijk om de Nederlandse en de Paraguayaanse kant uit elkaar te houden. De conserverende aanslag is volledig een Nederlandse aangelegenheid: ze gaat over de afrekening met de Belastingdienst over uw box 2-winst bij vertrek. Het Paraguayaanse territoriale belastingstelsel, dat inkomen uit werkelijk buitenlandse bron zoals dividend of rente doorgaans niet belast, staat daar los van en lost de Nederlandse aanslag niet op. Ook dividend uit uw Nederlandse bv blijft Nederland belasten (box 2 en 15% dividendbelasting), ongeacht of Paraguay het belast.
Met andere woorden: het Paraguayaanse belastingstelsel verandert niets aan de conserverende aanslag die Nederland bij uw vertrek vaststelt. Beide moeten apart en zorgvuldig worden geregeld. Wie alleen naar de Paraguayaanse kant kijkt en de Nederlandse exit-kant vergeet, loopt het risico op een onaangename verrassing. De werking van het Paraguayaanse stelsel zelf leggen we uit in onze gids over het belastingstelsel van Paraguay.
Voor een volledig beeld hoort de conserverende aanslag dan ook thuis in een bredere emigratieplanning, naast onderwerpen als de fiscale woonplaats, box 3 en de uitschrijving uit Nederland. Hoe die onderdelen samenhangen, is precies wat een goede voorbereiding, en een fiscalist, in kaart brengt. Raadpleeg voor de officiële uitleg ook de Belastingdienst.
Conserverende aanslag, box 3 en de bredere exit bij emigratie
De conserverende aanslag staat niet op zichzelf, maar is onderdeel van een bredere fiscale exit bij emigratie. Naast het aanmerkelijk belang in box 2 spelen ook box 3 en uw fiscale woonplaats een rol. De box 3-heffing over uw wereldwijde vermogen eindigt in beginsel wanneer u niet langer fiscaal inwoner van Nederland bent, terwijl bepaalde Nederlandse bezittingen, zoals onroerend goed in Nederland, ook na vertrek belast blijven.
Twee andere Nederlandse claims horen in hetzelfde plaatje. Bent u ondernemer voor de inkomstenbelasting, bijvoorbeeld als zzp'er of eenmanszaak, dan rekent u bij emigratie af over stille reserves en goodwill (artikel 3.60 Wet IB 2001). En een Nederlander die emigreert, geldt nog tien jaar na vertrek als inwoner voor de erf- en schenkbelasting (artikel 3 Successiewet).
Die onderdelen grijpen op elkaar in. De uitschrijving uit de BRP is daarbij een aanwijzing; beslissend is het daadwerkelijk verleggen van uw middelpunt van het leven naar Paraguay. Uw feitelijke banden bepalen of Nederland u nog als inwoner ziet, en dat raakt zowel box 3 als de timing rond uw aanmerkelijk belang.
Een vaste 183-dagenregel voor de woonplaats kent Nederland daarbij niet: de Belastingdienst weegt alle omstandigheden, al kan een groot aantal verblijfsdagen in Nederland na uw vertrek wel een aanwijzing zijn dat uw woonplaats hier is gebleven. Wie de conserverende aanslag los van deze context bekijkt, mist het totaalplaatje van de Nederlandse exit.
Voor een doordachte emigratie hoort de conserverende aanslag daarom in één plan samen met box 3, de fiscale woonplaats en de uitschrijving. Hoe die elementen samenhangen, beschrijven we ook in onze gids over het belastingstelsel van Paraguay, die de Paraguayaanse kant van datzelfde plaatje schetst. De afzonderlijke stukken op orde hebben is niet genoeg; het is de samenhang die telt. Hoe het Paraguayaanse verblijf praktisch verloopt, beschrijven we in ons stappenplan voor de Cédula-aanvraag.
Veelgemaakte fouten rond de aanslag bij emigratie
De meeste problemen ontstaan niet door de conserverende aanslag zelf, maar door een gebrekkige voorbereiding. Een eerste veelgemaakte fout is de aanslag pas serieus nemen vlak voor of zelfs na het vertrek, terwijl een fiscalist uw situatie ruim vooraf moet kunnen beoordelen.
Een tweede fout is na emigratie onbewust een invorderingsmoment uitlokken, bijvoorbeeld door een dividenduitkering die in een andere context logisch lijkt maar de aanslag deels opeisbaar maakt. Een derde fout is aannemen dat het Paraguayaanse belastingstelsel de Nederlandse aanslag oplost; dat is niet zo, want het zijn twee gescheiden werelden die elk apart geregeld moeten worden.
Een vierde, specifiek voor een vertrek naar Paraguay, is geen rekening houden met het verschil tussen de EU/EER en derde landen rond uitstel en eventuele zekerheidstelling. Wie ervan uitgaat dat het renteloze uitstel dat binnen de EU gangbaar is automatisch ook voor Paraguay geldt, kan voor een liquiditeitsverrassing komen te staan. In al deze gevallen is de oplossing dezelfde: tijdig en deskundig advies.
De conserverende aanslag in de praktijk: een voorbeeld
Een voorbeeld maakt de werking van de conserverende aanslag tastbaar. Stel dat een directeur-grootaandeelhouder alle aandelen houdt in zijn bv, die in de loop der jaren flink in waarde is gestegen. Bij emigratie stelt de Belastingdienst over die waardegroei een conserverende aanslag vast: een belastingclaim die wordt berekend, maar in beginsel niet meteen hoeft te worden betaald. Dit voorbeeld is illustratief en geen berekening voor uw eigen situatie.
De aanslag werkt als een bevroren claim die boven uw vertrek blijft hangen. Uitstel van betaling is mogelijk, maar bepaalde handelingen zetten de invordering alsnog in gang, zoals een dividenduitkering of de verkoop van de aandelen, ongeacht hoeveel jaren na het vertrek dat gebeurt. Voor Paraguay komt daar bij dat de directeur het uitstel zelf moet aanvragen en zekerheid moet stellen, wat de planning extra belangrijk maakt.
De kern is dat u de conserverende aanslag ruim van tevoren met een fiscalist in kaart brengt. Wie vóór vertrek met een fiscalist de waarde, de uitstelvoorwaarden en de valkuilen doorneemt, voorkomt dat een onbedachte handeling jaren later een grote belastingrekening oplevert. Behandel de conserverende aanslag daarom als een vast onderdeel van uw emigratieplanning.

Foto: ‘Downtown Asuncion 091024.jpg’ van Cmasi, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, bewerkt (verkleind, WebP)
Veelgestelde vragen over de conserverende aanslag
Wat is een conserverende aanslag precies?
Een conserverende aanslag is een belastingaanslag die de Belastingdienst bij emigratie oplegt over de fictieve winst op een aanmerkelijk belang. De aanslag wordt vastgesteld maar in beginsel niet meteen ingevorderd; hij wordt bewaard en kan bij verkoop, dividend of liquidatie opeisbaar worden. Voor emigraties vanaf 15 september 2015 vervalt een aanslag over een aanmerkelijk belang niet meer na tien jaar. De precieze werking is technisch en vraagt individueel advies.
Krijg ik een conserverende aanslag als ik met een aanmerkelijk belang naar Paraguay emigreer?
Als u een aanmerkelijk belang heeft, doorgaans 5 % of meer in een vennootschap zoals een bv, dan krijgt u bij emigratie in beginsel met de conserverende aanslag te maken, ook bij vertrek naar Paraguay. Wie geen aanmerkelijk belang heeft, valt er niet onder. Laat uw situatie door een fiscalist beoordelen.
Moet ik de conserverende aanslag direct betalen bij vertrek naar Paraguay?
Niet als u uitstel krijgt. Binnen de EU/EER gaat dat uitstel automatisch, zonder zekerheidstelling. Bij een land buiten de EU/EER, zoals Paraguay, krijgt u het alleen op schriftelijk verzoek en tegen zekerheid, bijvoorbeeld een bankgarantie. Laat vooraf met een fiscalist uitzoeken welke zekerheid in uw geval nodig is.
Geldt de oude tienjaarstermijn nog voor de conserverende aanslag na emigratie?
Voor emigraties vanaf 15 september 2015 in beginsel niet meer. De conserverende aanslag over een aanmerkelijk belang blijft dan in stand totdat zich een invorderingsmoment voordoet (verkoop, dividend of liquidatie) of de aanslag wordt voldaan. De oude tienjaarstermijn, waarna een openstaande aanslag onder voorwaarden kon worden kwijtgescholden, geldt alleen nog voor emigraties van vóór 15 september 2015. Bij pensioen en lijfrente bestaat de tienjaarstermijn in de regel nog wel. De voorwaarden zijn technisch en kunnen wijzigen, dus laat uw situatie toetsen door een fiscalist.
Wanneer wordt de conserverende aanslag over uw box 2-belang ingevorderd?
Bepaalde handelingen kunnen de aanslag geheel of gedeeltelijk opeisbaar maken, zoals het verkopen of vervreemden van de aandelen en het uitkeren van dividend uit de vennootschap. Daarom is het verstandig om na emigratie elke substantiële handeling met uw aandelen of bv vooraf met een fiscalist af te stemmen.
Lost het Paraguayaanse belastingstelsel de conserverende aanslag op?
Nee. De conserverende aanslag is een Nederlandse aangelegenheid en staat los van het Paraguayaanse territoriale stelsel. De Paraguayaanse belastingregels veranderen niets aan de Nederlandse afrekening bij vertrek. Beide kanten moeten apart worden geregeld.
Hoe ver vooruit plant u de conserverende aanslag bij emigratie naar Paraguay?
Ruim vóór uw vertrek. Omdat de aanslag bij emigratie wordt vastgesteld, laat u uw situatie tijdig door een Nederlandse fiscalist beoordelen. Vroege begeleiding door een Nederlandse fiscalist voorkomt dat u voor voldongen feiten komt te staan.
Hoe ga ik om met de conserverende aanslag over mijn aanmerkelijk belang?
Hoe de aanslag in uw geval uitwerkt, hangt volledig van uw situatie af en vraagt deskundige begeleiding. Elke aanpak heeft eigen gevolgen en risico's, en puur fiscaal gedreven constructies kunnen worden bestreden. Laat dit individueel beoordelen.
Geldt de conserverende aanslag bij emigratie ook voor een holdingstructuur?
Ook bij een holding- of meerlagenstructuur kan een aanmerkelijk belang en daarmee een conserverende aanslag aan de orde zijn, afhankelijk van hoe het belang en de aandelen zijn vormgegeven. Juist bij dergelijke structuren is de kwalificatie en waardering complex. Laat een fiscalist de hele keten beoordelen voordat u aannames doet over uw vertrek naar Paraguay.
Wat is het verschil tussen de conserverende aanslag en gewone box 2-belasting?
Gewone box 2-belasting betaalt u wanneer u daadwerkelijk winst realiseert, bijvoorbeeld bij verkoop of dividend. De conserverende aanslag stelt die heffing vast op het moment van emigratie over de fictieve winst, maar stelt de betaling uit. Het is dus dezelfde box 2-systematiek, alleen vervroegd vastgesteld en bewaard tot een eventueel invorderingsmoment.
Heb ik voor de conserverende aanslag een fiscalist nodig?
Voor een conserverende aanslag bij emigratie met een aanmerkelijk belang is begeleiding door een Nederlandse fiscalist in de praktijk onmisbaar. De waardering, de uitstelvoorwaarden voor een derde land als Paraguay en de timing zijn te technisch en te risicovol om op eigen houtje te regelen. Dit artikel helpt u de juiste vragen te stellen, maar vervangt dat advies niet.
Ja, dat is verstandig: de gevolgen hangen volledig af van uw situatie en horen door een Nederlandse fiscalist te worden beoordeeld.
Telt de conserverende aanslag mee als ik later terugkeer naar Nederland?
Terugkeer naar Nederland kan invloed hebben op de conserverende aanslag en de fiscale positie van uw aanmerkelijk belang, maar de gevolgen zijn technisch en hangen af van het moment en de omstandigheden. Wie de mogelijkheid van terugkeer openhoudt, doet er goed aan dat vooraf mee te nemen in het advies, zodat de emigratie naar Paraguay daar later niet door wordt gehinderd en u niet voor onaangename verrassingen komt te staan.
Let op: Dit artikel vervangt geen individueel belasting-, juridisch of financieel advies. De regels rond de conserverende aanslag, het aanmerkelijk belang en emigratie zijn technisch en kunnen wijzigen, en de uitkomst hangt sterk af van uw persoonlijke situatie. Laat uw geval altijd door een gekwalificeerde Nederlandse fiscalist beoordelen voordat u beslissingen neemt.
Vragen over de residentieroute in Paraguay? Neem contact met ons op voor een gratis kennismakingsgesprek over de residentie in Paraguay: wat de pakketten omvatten, welke documenten u nodig heeft en hoe het tijdpad tot de cédula eruitziet. De fiscale doorrekening van uw bv en uw aanslag laten wij aan een Nederlandse fiscalist; zelf geven wij geen fiscaal of juridisch advies.
Bronnen

Over de auteur
Yannick Schroth
Oprichter · begeleiding bij immigratie naar Paraguay
Begeleidt met zijn team ter plaatse in Asunción Nederlandstalige ondernemers en expats op weg naar residentie, cédula en bedrijfsoprichting in Paraguay. Algemene begeleiding, geen individueel fiscaal advies.






